Cechy geometryczne

 

Ziarniaki jęczmienia browarnego powinny cechować się symetrycznością. Niewielki stosunek długości ziaren do ich szerokości wpływa na szybkie rozluźnienie w trakcie kiełkowania (Pazera, Rzemeniuk 1998). Preferowane są ziarna grube, ponieważ zawierają mniej łuski, a więcej skrobi. Jednak jęczmień złuszczony, czyli pozbawiony łuski, tonie przy namaczaniu i nie ulega słodowaniu, więc jego obecność obniża jakość słodu (Lewis, Young 2001). Wnioskując – na jakość browarną pozytywnie wpływa niewielka zawartość łuski w ziarnie (Noworolnik 2007). Warto jednak zaznaczyć, że ziarna duże, grubsze, bardziej pękate także nie są dobrym surowcem do słodowania, ponieważ zawierają dużo bielma, co spowalnia proces scukrzania.

Pomiar cech geometrycznych można wykonać za pomocą śruby mikrometrycznej, suwmiarki a także metod komputerowych. W przypadku dwóch pierwszych przyrządów możemy zmierzyć: długość (c), szerokość (b) i grubość ziarniaka (a). Na podstawie tych wielkości, można obliczyć współczynniki kształtu mówiące o wydłużenia obiektu lub jego kulistości. Poniżej przestawiono przykładowe współczynniki:

\[ \small Km=\frac{b}{c} \]

Grochowicza [1994]

\[ \small Kw=\frac{a}{c} \]


Pole powierzchni
\[ \small Fz=\pi \cdot c\frac{a+b}{2}m^2 \]


Niewczasem i wsp. [1999]
Objętość
\[ \small V=\frac{\pi (a+b+c)}{6}mm^3 \]


Wraz z rozwojem komputerów i urządzeń akwizycji obrazu powstały systemy komputerowej analizy obrazu umożliwiające pomiar geometrii w dwóch (2D), jak i trzech wymiarach (3D). Pozwala to na znacznie lepsze opisanie kształtu ziarniaka za pomocą różnych wymiarów linowych, jak i współczynników kształtu. Autorzy dysponują oprogramowaniem pozwalającym na opis ponad 70 cech geometrycznych. Poniżej został przestawiony film pokazujący autotematyczny pomiar cech geometryczny zierników. Szczegółowe informacje dotyczące analizy obrazu umieszczono w zakładce "Analiza obrazu". 

Tabela 1. Wymiary ziarniaków różnych gatunków zbóż

Zboża Długość Szerokość Grubość
Pszenica 4,20 - 8,60 1,20 - 3,50 2,50 - 4,30
Żyto 1,60 - 4,00 8,00 - 16,60 1,20 - 2,80
Owies 1,50 - 3,80 1,40 - 4,00 5,50 - 13,50
Ryż 5,00 - 10,00 1,20 - 3,60 5,00 - 11,50
Kukurydza 1,40 - 3,60 5,00 - 12,00 2,50 - 8,00

Źródło: Opracowane na podstawie: Selected geometric and mechanical properties of barley (Hordeum vulgare L.) grain (Markowski i in. 2010) oraz opracowania własne

 

Tabela 2. Długość ziarniaków 11 odmian jęczmienia browarnego w poszczególnych latach uprawy, wilgotność 12%

Odmiana Długość (GeoL) [mm]
2010 2011 2012
Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM
Kormoran 8.84b 0.01 8.66a 0.01 8.71c 0.01
Conchita 8.50c 0.01 8.66a 0.01 8.55d 0.01
Bordo 8.83b 0.01 8.49c 0.01 8.45b 0.01
Blask 8.29d 0.01 8.36b 0.01 8.32e 0.01
Afrodite 8.61a 0.01 8.46c 0.01 - -
Mercanda 8.87e 0.01 8.33b 0.01 8.24a 0.01
Prymus 8.63a 0.01 8.66a 0.01 - -
Serwal 8.13f 0.01 8.22d 0.01 8.21a 0.01
Signora 8.61a 0.01 8.60e 0.01 8.45b 0.01
STH 8.47g 0.01 - - - -
Victorina 8.82b 0.01 - - 8.73c 0.01

Opracowanie własne

 

Tabela 3. Szerokość ziarniaków 11 odmian jęczmienia w poszczególnych latach uprawy

Odmiana Szerokość (GeoS) [mm]
2010 2011 2012
Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM
Kormoran 4.02b 0.01 4.05d 0.01 3.93b 0.01
Conchita 4.11b 0.01 4.16e 0.01 4.00c 0.01
Bordo 3.95b 0.00 3.89a 0.00 3.75a 0.00
Blask 4.06b 0.00 4.11f 0.00 3.96d 0.00
Afrodite 4.00b 0.01 4.00b 0.00 - -
Mercanda 4.04b 0.00 3.97c 0.01 3.86e 0.01
Prymus 3.86b 0.00 3.88a 0.00 - -
Serwal 3.81a 0.01 3.99b 0.01 3.76a 0.01
Signora 3.98b 0.00 4.23g 0.01 3.98f 0.01
STH 3.81a 0.00 - - - -
Victorina 3.91b 0.00 - - 3.84g 0.00

Opracowanie własne

 

Tabela 4. Pole powierzchni rzutu ziarniaków 11 odmian jęczmienia w poszczególnych latach uprawy

Odmiana Pole powierzchni rzutu (GeoS) [mm2]
2010 2011 2012
Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM Xśre. ±SEM
Kormoran 26.09c 0.05 25.44e 0.05 25.08a 0.05
Conchita 25.62a 0.05 26.27c 0.05 25.11a 0.06
Bordo 25.65a 0.05 24.17a 0.05 23.69b 0.05
Blask 24.61d 0.04 24.97d 0.04 24.29c 0.05
Afrodite 25.22b 0.05 24.77b 0.05 - -
Mercanda 26.39e 0.05 24.13a 0.05 23.53d 0.05
Prymus 24.45f 0.05 24.75b 0.05 - -
Serwal 22.69g 0.04 24.17a 0.06 22.82e 0.05
Signora 25.11b 0.04 26.35c 0.05 24.72f 0.05
STH 23.98h 0.04 - - - -
Victorina 25.53a 0.05 - - 24.58g 0.05

Opracowanie własne